Elektryczne instrumenty miernicze ułatwiają współczesnym geodetom szybkie wykonywanie dokładnych pomiarów, Jednak podstawowe techniki geodezyjne nie rżną się niczym od tych, które stosowali starożytni Rzymianie.

Geodezja polega na wykonywaniu pomiarów powierzchni Ziemi w celu sporządzenia map, planów, wytyczenia miejsc pod zabudowę. Pierwsze techniki geodezyjne rozwinęli starożytni Egipcjanie. Wiadomo, że swą wiedzę geodezyjną wykorzystywali w czasie wznoszenia piramid. Te gigantycznie egipskie grobowce królewskie do dziś są uważane za wyjątkowe osiągnięcia techniki budowlanej.

Podłoże skalne którym wzniesiono każdą z piramid zostało najpierw starannie wypoziomowane. Teren został zalany, a powierzchnia wody służyła za wskaźnik poziomu. Piramidy zostały również dokładnie zorientowane, tak że ich ściany są skierowane na północ, wschód, południe i zachód. Dokonano tego śledząc wędrówkę gwiazd po niebie. Rzymianie wykorzystywali swą wiedzę geodezyjną przy budowie nowych miast, dróg i akweduktów, a także przy oznaczaniu granic posiadłości. Sposoby pomiaru oparte były na prostych zależnościach geometrycznych. Techniki znane już w starożytności są stosowane po dziś dzień.

Geodezję dzielimy na niższą (płaską, czyli miernictwo) i wyższą. Ta pierwsza zajmuje się pomiarami niewielkich obszarów (do 16 km obwodu) i traktuje powierzchnię Ziemi jako płaszczyznę. Jednak Ziemia nie jest płaska, a fakt ten nabiera tym większego znaczenia, im większy obszar jest rozpatrywany. Geodezja wyższa uwzględnia efekt krzywizny powierzchni Ziemi, dzięki czemu może być stosowana przy pomiarach dużych obszarów.

Niwelator to umieszczona poziomo luneta

Problemy z rzutowaniem

Przy wykonywaniu planu pewnego obszaru należy zaznaczyć na nim odpowiednie punkty charaktery styczne. Na przykład, geodeta ma zaznaczyć położenie drzewa (T) na planie prostokątnego wycinka gruntu. Każdemu z rogów obszaru przypisane niech będą litery A, B, C i D. Najpierw należy wyznaczyć odległości pomiędzy tymi punktami. Położenie drzewa można opisać w odniesieniu do dowolnej pary rogów, na przykład A i B. Można tego dokonać na cztery sposoby: (1) mierząc odległości AT i BT, (2) znajdując najbliższy drzewu punkt (O) na linii łączącej A i B, a następnie mierząc odległości OA, OB i OT, (3) mierząc odległość AT (lub BT), a następnie kąt pomiędzy liniami AT (lub BT) i AB, 4) mierząc oba kąty pomiędzy liniami AT i AB oraz BT i AB. Takie pomiary pozwalają zaznaczyć na rysowanym planie pozycję danego punktu – w tym wypadku drzewa. W pierwszych dwóch przypadkach mierzone są odległości. Takiego pomiaru, zwanego łańcuchowym, można dokonywać taśmą mierniczą. Trzecia z opisanych metod polega na równoczesnym pomiarze długości i kąta przy użyciu przyrządu zwanego teodolitem. W czwartej z metod dokonuje się pomiarów kątów za pomocą teodolitu.

Gdy chcemy wykonać nieco bardziej skomplikowany plan gruntu, na którym znajduje się budynek i kilka drzew należy najpierw wybrać stałe punkty, zwane punktami kontrolnymi. Powinny one znajdować się blisko narożników obmierzanego obszaru i każdy z nich powinien być widoczny ze wszystkich pozostałych. Odległości pomiędzy punktami kontrolnymi, łącznie z co najmniej jedną przekątną, mierzy się taśmą mierniczą. Pomiary te pozwalają geodecie wykonać rysunek mierzonego obszaru w odpowiedniej skali. Wprowadza się przy rym pewne poprawki, by skompensować zwisanie taśmy, które powoduje że odczytane odległości są zawsze nieco większe niż w rzeczywistości.

Odcinki łączące punkty kontrolne tworzą szkielet – bazę, wewnątrz której należy nakreślić pozostałe elementy planu. Zwykle położenia tych elementów wyznaczane są na podstawie pomiaru łańcuchowego, jednak gdy na planie ma zmieścić się więcej szczegółów, generalnie wybiera się technikę rzutowania na przekątną (2).

Niekiedy obecność budynku czyni pomiar odległości między dwoma punktami za pomocą taśmy niemożliwym. W celu wyznaczenia położenia różnych obiektów może być wtedy konieczne posłużenie się pomiarami kątowymi dokonywanymi za pomocą teodolitu. Jak wspomniano miernictwo (geodezja niższa) rozpatruje powierzchnię Ziemi jako płaszczyznę, gdy teren jest nierówny, zadanie staje się nieco trudniejsze. Jednym z rozwiązań jest podnoszenie końca taśmy znajdującego się niżej na taką wysokość, by cała taśma znajdowała się w poziomie. Z uniesionego końca taśmy zwisa ciężarek, zwany pionem, który umożliwia ustawienie końca taśmy dokładnie nad wybranym punktem. Jednocześnie za pomocą niwelatora sprawdza się. czy oba końce taśmy znajdują się na jednakowej wysokości.

Brak powiązanych wpisów.